Bệnh đạo ôn lúa, hay còn gọi là cháy lá lúa, được biết đến là một trong những bệnh gây hại nghiêm trọng, gây nhiều tốn kém cho nhà nông. Chúng tấn công ở các bộ phận của cây lúa như lá, đốt thân, cổ bông, gié và hạt lúa. Nếu không được quản lý kịp thời, bệnh có thể lây lan mạnh và làm ảnh hưởng đến toàn bộ cánh đồng.
Hãy cùng BiocropSciences Việt Nam tìm hiểu về tác nhân gây bệnh đạo ôn, cách nhận biết và quản lý qua bài viết dưới đây.
Tác nhân gây bệnh đạo ôn
Bệnh đạo ôn do nấm Pyricularia oryzae gây ra. Nấm có thể tấn công ở tất cả bộ phận của cây lúa nhưng nhiều nhất là ở phiến lá (Nguyễn Ngọc Đệ, 2008).
Bào tử nấm gây bệnh rất nhỏ, dễ phát tán xa và lây lan nhanh giữa các ruộng. Nấm phát triển mạnh trong điều kiện mát (24 - 28°C), độ ẩm cao trên 80%, có sương mù và chênh lệch nhiệt độ ngày - đêm lớn. Khi gặp nước tự do trên lá, bào tử nảy mầm, xâm nhập vào lá lúa và tiết độc tố gây hại cho cây. Ngoài cây lúa là ký chủ chính, nấm còn tồn tại trên nhiều loại cỏ dại quanh ruộng.
Đặc biệt, trong vụ đông xuân thường có nhiều đợt sương mù, đây là điều kiện rất thuận lợi cho bệnh phát sinh phát triển.
Sự lưu tồn và lây lan của bệnh đạo ôn
Bệnh đạo ôn chủ yếu lây nhiễm qua không khí, nấm bệnh sau khi được phóng thích khỏi vết bệnh sẽ bị gió phát tán, lan sang các ruộng lân cận hoặc đi xa tùy vào tốc độ gió. Trong trường hợp đứng gió, như vào ban đêm có sương mù dày, bào tử nấm bệnh lan ra các bụi lúa xung quanh cũng như rơi xuống bên dưới tán của các bụi lúa. (Phạm Văn Kim, 2016)
Những đêm có mưa to, bào tử sẽ di chuyển theo dòng nước mưa xuống nước ruộng.
Nấm Pyricularia oryzae được ghi nhận lưu tồn trong rơm rạ, hạt lúa chét còn sót lại trên đồng ruộng. Nấm có khả năng nhân lên rất nhanh qua bào tử vô tính và tấn công trên nhiều loại cỏ dại và các cây trồng đơn tử diệp khác (Ou,1985).
Cách nhận biết bệnh đạo ôn
Như đã nói ở trên, bệnh đạo ôn gây hại trên nhiều bộ phận của cây, điển hình như lá, cổ lá, cổ gié, nhánh của gié lúa và cả trên cuống hạt. Dưới đây là những cách nhận biết bệnh đạo ôn phổ biến:
Đạo ôn trên lá
Khi bệnh đạo ôn xuất hiện trên lá lúa, ban đầu thường thấy những đốm nhỏ màu trắng nhạt. Sau đó, vết bệnh dần chuyển sang màu nâu đỏ, nhỏ bằng đầu kim. Vết bệnh nhanh chóng lớn lên và có dạng bầu dục hai đầu kéo dài theo gân lá, phần giữa vết bệnh có màu xám trắng, xung quanh viền nâu, nhìn giống hình mắt én.
Ở mức độ nặng, các vết bệnh lan rộng và liên kết với nhau làm lá lúa chuyển nâu, cháy khô, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh trưởng và có thể làm chết cả bụi lúa.
Hình 1. Vết bệnh đạo ôn trên lá lúa
Đạo ôn cổ lá
Bệnh đạo ôn cổ lá thường phát sinh trong điều kiện thời tiết bất lợi, đặc biệt trên các giống lúa mẫn cảm. Triệu chứng điển hình là xuất hiện vết bệnh màu nâu tại vị trí cổ lá, khiến lá lúa bị yếu, dễ gãy gục. Sau vài ngày, phần cổ lá bị nhiễm bệnh sẽ khô cháy hoàn toàn.
Bệnh dễ xuất hiện khi ruộng lúa đã có vết đạo ôn trên lá, kết hợp với mưa đêm nhẹ hoặc sương mù kéo dài.
Đạo ôn nhánh gié
Khi lúa bước vào giai đoạn trổ, đặc biệt ở thời điểm gié cong xuống (thường gọi là giai đoạn “cong trái me”), nấm đạo ôn có thể tấn công các nhánh nhỏ của gié. Điều này làm quá trình vận chuyển dinh dưỡng bị cản trở, dẫn đến hạt lúa bị lửng, không no tròn.
Hình 2. Lúa bị bệnh đạo ôn
Đạo ôn cuống hạt
Đạo ôn cuống hạt xuất hiện từ giai đoạn cong trái me trở về sau, gây hại trực tiếp tại cuống hạt. Bệnh làm hạt lúa kém phát triển, dễ rụng trong quá trình thu hoạch, gây thất thoát năng suất. Hiện tượng này trong thực tế sản xuất thường được nhà nông gọi là “muối hạt”.
Hình 3. Lúa bị bệnh đạo ôn
Cách phòng ngừa bệnh bệnh đạo ôn hiệu quả
Ông bà ta thường có câu "Phòng bệnh hơn chữa bệnh". Dưới đây là một số biện pháp phòng bệnh đạo ôn hiệu quả. Cụ thể:
-
Luân canh cây lúa với cây trồng cạn để tiêu diệt bào tử nấm lưu tồn trong tàn dư thực vật
-
Vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, sau khi thu hoạch dọn sạch tàn dư trên ruộng, dọn dẹp cỏ dại xung quanh ruộng
-
Nên sử dụng các giống kháng với bệnh đạo ôn, mật độ gieo sạ phù hợp.
-
Bón phân cân đối, tránh tình trạng dư thừa phân đạm.
Giải pháp đặc trị bệnh đạo ôn
Nhà nông có thể sử dụng hoạt chất Tricyclazole để quản lý bệnh đạo ôn.
Giải pháp Fullcide 50SC với hoạt chất Tricyclazole dạng sữa mát, không gây cháy lá, có thể sử dụng ở mọi giai đoạn, không gây ảnh hưởng đến bông, lá.
Công dụng:
-
Sạch đạo ôn lá, đạo ôn cổ lá, đạo ôn cổ gié, đạo ôn cuống hạt
-
Khô ngay vết bệnh sau khi sử dụng
-
Sạch bệnh, xanh cây, tốt lá
-
Dạng sữa mát cây, sử dụng được ở mọi giai đoạn
Thành phần:
-
Tricylazole 500 g/l
-
Phụ gia đặc biệt 500 g/l
Liều phun:
-
Phun bình máy 25 lít: 25 ml/bình
-
Phun máy bay: 1 - 1,5 chai/ha
Kết luận
Bệnh đạo ôn trên lúa là mối đe dọa lớn đến năng suất nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời. Việc chủ động phòng ngừa thông qua vệ sinh đồng ruộng, sử dụng giống kháng bệnh, bón phân cân đối kết hợp theo dõi sát diễn biến thời tiết sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ bùng phát bệnh. Khi bệnh xuất hiện, nhà nông cần lựa chọn giải pháp đặc trị phù hợp, sử dụng đúng thời điểm và đúng liều lượng để nhanh chóng khống chế nguồn bệnh, bảo vệ năng suất lúa.
____________
Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng sản phẩm ngày càng nhiều của nhà nông, Công ty CP BiocropSciences Việt Nam cần hợp tác với anh chị là nhà phân phối, đại lý vui lòng liên hệ: 0866 68 39 68
CÔNG TY CP BIOCROPSCIENCES VIỆT NAM
Kỹ thuật: 0768 868 999
Kinh doanh: 0866 68 39 68
