Giai đoạn làm đòng - trổ bông là thời kỳ quan trọng quyết định năng suất cuối vụ của cây lúa. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm nhiều loại sâu bệnh phát sinh mạnh, đặc biệt trong vụ Hè Thu khi thời tiết thường xuyên có mưa, độ ẩm cao và nắng mưa xen kẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển.
Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, các bệnh trên lúa giai đoạn làm đòng có thể làm giảm khả năng quang hợp, ảnh hưởng đến quá trình hình thành hạt, gây lép lửng, bạc bông và thất thu năng suất.
Các bệnh thường gặp trên lúa giai đoạn làm đòng
Bệnh đạo ôn cổ bông
Đạo ôn cổ bông là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên lúa giai đoạn làm đòng - trổ.
Bệnh do nấm Pyricularia oryzae gây ra, thường phát triển mạnh khi thời tiết âm u, có sương đêm, mưa nhỏ kéo dài và độ ẩm không khí cao. Những ruộng bón thừa đạm hoặc gieo sạ dày thường có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn.
Triệu chứng nhận biết:
-
Cổ bông xuất hiện vết bệnh màu nâu hoặc nâu xám.
-
Phần cổ bông bị thắt lại, khô teo.
-
Bông lúa bị bạc trắng hoặc lép hạt hàng loạt.
-
Trường hợp nặng có thể gây gãy cổ bông.
Đạo ôn cổ bông ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất do làm gián đoạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng từ thân lá lên hạt.
Bệnh khô vằn
Khô vằn thường xuất hiện từ giai đoạn đứng cái và phát triển mạnh khi lúa làm đòng.
Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra, phát sinh thuận lợi trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao, ruộng sạ dày, bón nhiều đạm hoặc giữ nước sâu kéo dài.
Triệu chứng nhận biết:
-
Vết bệnh xuất hiện đầu tiên trên bẹ lá gần mặt nước.
-
Các đốm bệnh có màu xám xanh hoặc nâu nhạt.
-
Vết bệnh lan rộng thành từng mảng loang lổ giống hình vằn da hổ.
-
Bệnh lan dần lên lá đòng làm giảm khả năng quang hợp.
Khi bệnh phát triển mạnh, cây lúa sinh trưởng yếu, hạt chắc kém và dễ giảm năng suất.
Bệnh lem lép hạt
Lem lép hạt thường xuất hiện từ giai đoạn trổ đến ngậm sữa.
Đây là nhóm bệnh do nhiều tác nhân nấm và vi khuẩn gây ra, nhất là khi lúa trổ gặp mưa dầm.
Triệu chứng nhận biết:
-
Vỏ trấu xuất hiện đốm nâu hoặc đen.
-
Hạt bị lép, lửng hoặc không vào chắc.
-
Tỷ lệ hạt chắc giảm.
-
Chất lượng gạo sau thu hoạch bị ảnh hưởng.
Lem lép hạt không chỉ làm giảm năng suất mà còn làm giảm giá trị thương phẩm của lúa gạo.
Bệnh cháy bìa lá
Cháy bìa lá là bệnh do vi khuẩn Xanthomonas oryzae gây ra. Bệnh thường bùng phát dữ dội sau các đợt giông bão, mưa lớn làm lá lúa bị rách, tạo vết thương hở cho vi khuẩn xâm nhập.
Triệu chứng nhận biết:
-
Mép lá chuyển vàng rồi khô trắng.
-
Vết bệnh lan dọc theo phiến lá.
-
Lá bị cháy khô từ chóp xuống.
-
Cây suy yếu, ảnh hưởng đến quá trình nuôi đòng và nuôi hạt.
Ở những ruộng nhiễm nặng, bệnh có thể làm tăng tỷ lệ lép hạt và giảm đáng kể năng suất.
Nguyên nhân khiến bệnh hại bùng phát mạnh
Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ bệnh hại trên lúa giai đoạn làm đòng gồm:
-
Bón thừa phân đạm.
-
Gieo sạ quá dày.
-
Ruộng thoát nước kém.
-
Thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao.
-
Sử dụng giống nhiễm bệnh.
-
Không thăm đồng thường xuyên.
Giải pháp phòng ngừa bệnh trên lúa giai đoạn làm đòng
Bón phân cân đối
Không nên bón thừa đạm trong giai đoạn làm đòng.
Cần bổ sung đầy đủ lân, kali và silic để giúp cây cứng khỏe, tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi và hạn chế bệnh phát sinh.
Điều tiết nước thông minh
Thực hiện kỹ thuật tưới nước ngập - khô xen kẽ. Ở giai đoạn làm đòng, giữ mực nước ổn định từ 3 - 5 cm để nuôi đòng.
Thăm đồng thường xuyên
Kiểm tra đồng ruộng định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trên lá, bẹ lá và cổ bông.
Việc phát hiện sớm sẽ giúp xử lý kịp thời trước khi bệnh lây lan trên diện rộng.
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng thời điểm
Trong điều kiện thời tiết thuận lợi cho bệnh phát sinh, bà con nên chủ động phòng bệnh theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.
Đối với bệnh đạo ôn cổ bông, việc phòng ngừa trước thời điểm lúa trổ thường mang lại hiệu quả cao hơn xử lý khi bệnh đã phát sinh.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" để đảm bảo hiệu quả và tiết kiệm chi phí.
Kết luận
Các bệnh trên lúa giai đoạn làm đòng như đạo ôn cổ bông, khô vằn, lem lép hạt và bạc lá vi khuẩn đều có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng hạt lúa. Vì vậy, bà con cần thường xuyên thăm đồng, bón phân cân đối, quản lý nước hợp lý và chủ động phòng bệnh đúng thời điểm.
Việc chăm sóc tốt trong giai đoạn làm đòng - trổ bông sẽ giúp bảo vệ lá đòng, cổ bông, nâng cao tỷ lệ hạt chắc và góp phần mang lại vụ mùa đạt năng suất cao.
__________
BiocropSciences Việt Nam – nơi kết nối đội ngũ Giáo sư, Tiến sĩ, Kỹ sư nông nghiệp và những nhà nông nhiều năm gắn bó ruộng đồng, luôn sẵn sàng đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ kỹ thuật thực tế cho nhà nông.
Quý đại lý và nhà nông cần thăm đồng – tư vấn kỹ thuật, xử lý tình huống thực tế ngoài đồng nhắn tin trực tiếp qua trang BiocropSciences Việt Nam hoặc vui lòng liên hệ 0768 868 999 để được hỗ trợ nhanh chóng và tận tâm.