LÚA ĐÔNG XUÂN CÓ ĐÒNG SỚM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO NĂNG SUẤT

Trong vụ Đông Xuân năm nay, tại nhiều khu vực canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long đã ghi nhận hiện tượng lúa xuất hiện tim đèn sớm hơn dự kiến, hay còn gọi là lúa có đòng sớm.

Điều này khiến không ít bà con lo lắng, bởi việc lúa làm đòng sớm có thể kéo theo nhiều rủi ro trong giai đoạn trổ bông và hình thành năng suất. Tuy nhiên, nếu được áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp, bà con vẫn có thể chủ động kiểm soát và đảm bảo năng suất vụ mùa.

Thực trạng lúa Đông Xuân có đòng sớm

Giai đoạn từ làm đòng đến trổ bông được xem là thời kỳ quyết định số bông, số hạt và chất lượng hạt lúa. Trong điều kiện sinh trưởng bình thường, cây lúa cần trải qua giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng đầy đủ để tích lũy dinh dưỡng và sinh khối trước khi chuyển sang giai đoạn sinh sản.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều ruộng lúa đã bắt đầu xuất hiện tim đèn sớm hơn từ 4 - 7 ngày so với dự kiến, trong khi theo đặc tính giống, thời điểm này thường đến muộn hơn. Khi lúa làm đòng trong lúc cây chưa đạt độ thành thục cần thiết, nguy cơ đòng nhỏ, bông ngắn và giảm năng suất là rất dễ xảy ra.

Nguyên nhân khiến lúa Đông Xuân làm đòng sớm

1. Ảnh hưởng của quang kỳ đến quá trình phát dục

Lúa là cây trồng ưa ngày ngắn, do đó quang kỳ có vai trò quan trọng trong việc điều tiết quá trình sinh trưởng và phát dục. Trong vụ Đông Xuân, thời gian chiếu sáng ban ngày ngắn hơn đã tạo điều kiện để cây lúa chuyển sang giai đoạn phát dục sớm hơn so với chu kỳ thông thường.

2. Thời tiết thất thường gây xáo trộn sinh lý cây lúa

Vụ Đông Xuân năm nay ghi nhận nhiệt độ biến động thất thường, với các đợt lạnh đột ngột và chênh lệch nhiệt ngày đêm khá lớn. Sự thay đổi đột ngột này đã xáo trộn nhịp sinh trưởng - phát dục của cây lúa, khiến cây chuyển sang giai đoạn làm đòng khi chưa kịp tích lũy đủ sinh khối.

3. Đặc tính giống và điều kiện canh tác

Một số giống lúa có tính nhạy cảm cao với quang kỳ hoặc phản ứng nhanh với điều kiện môi trường, dẫn đến hiện tượng làm đòng sớm hơn lịch khuyến cáo, đặc biệt khi kết hợp với chế độ dinh dưỡng và mật độ gieo sạ chưa phù hợp.

Những bất lợi khi lúa có đòng sớm

1. Giảm số bông trên đơn vị diện tích

Khi lúa làm đòng sớm trong lúc chưa kiến thiết đầy đủ số chồi, quá trình đẻ nhánh sẽ bị rút ngắn. Điều này dẫn đến việc giảm số bông trên đơn vị diện tích, ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố cấu thành năng suất về sau.

2. Dễ trễ thời điểm bón phân đón đòng

Trong thực tế sản xuất, nhiều bà con vẫn duy trì tập quán bón phân đón đòng dựa chủ yếu vào số ngày sau sạ. Trường hợp lúa làm đòng sớm mà không được thăm đồng thường xuyên, việc phát hiện chậm thời điểm xuất hiện tim đèn sẽ khiến phân đón đòng được bón trễ.

Hệ quả là mầm hoa không được nuôi dưỡng kịp thời, khả năng phân hóa và phát triển bông bị hạn chế, dẫn đến giảm số hạt trên bông và năng suất cuối vụ.

3. Gia tăng rủi ro do dịch hại trong giai đoạn mẫn cảm

Giai đoạn làm đòng là thời kỳ mẫn cảm nhất của cây lúa. Nếu ở giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng, bà con có thể linh hoạt hơn trong quản lý thì ở giai đoạn làm đòng, mọi tác động từ sâu bệnh và dịch hại đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.

Khi lúa làm đòng sớm trong điều kiện cây còn non, sức chống chịu kém, nguy cơ thiệt hại do dịch hại càng dễ xảy ra nếu không được quản lý kịp thời.

4. Tăng nguy cơ lép sinh lý khi trổ gặp thời tiết bất lợi

Trong trường hợp lúa làm đòng và trổ sớm gặp thời tiết lạnh, nhiệt độ xuống thấp hoặc dao động mạnh, quá trình thụ phấn - thụ tinh có thể bị ảnh hưởng. Điều này làm tăng tỷ lệ hạt lép sinh lý, gây thất thoát năng suất dù ruộng lúa vẫn phát triển bình thường về hình thái bên ngoài.

Giải pháp đảm bảo năng suất khi lúa Đông Xuân có đòng sớm

1. Điều chỉnh dinh dưỡng để hoàn thiện số chồi

Khi phát hiện lúa có xu hướng làm đòng sớm trong khi chưa ra đủ chồi, bà con có thể:

• Rút ngắn khoảng cách giữa các lần bón phân

• Chủ động tính toán mật độ gieo sạ ngay từ đầu vụ để đảm bảo số bông sau này

2. Thăm đồng thường xuyên từ 30 - 35 ngày sau sạ

Ở giai đoạn này, bà con cần:

• Theo dõi biểu hiện thắt eo lá

• Quan sát sự xuất hiện của tim đèn

• Chủ động xác định thời điểm bón phân đón đòng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lịch ngày

Việc phát hiện sớm sẽ giúp can thiệp kịp thời, góp phần nâng cao các yếu tố cấu thành năng suất.

3. Kết hợp các biện pháp hỗ trợ sinh trưởng hợp lý

Bên cạnh việc điều chỉnh phân bón, có thể cân nhắc bổ sung các giải pháp điều hòa sinh trưởng phù hợp như mepiquat chloride, DA-6 và 14-hydroxylated brassinosteroid, cũng như các trung vi lượng nhằm:

• Tăng hiệu quả quang hợp

• Nâng cao hàm lượng diệp lục

• Hỗ trợ phát triển bộ rễ

• Tăng sức đề kháng, giúp cây lúa khỏe hơn trong giai đoạn mẫn cảm

Kết luận

Lúa Đông Xuân có đòng sớm là hiện tượng phổ biến trong điều kiện thời tiết biến động thất thường. Đây không hẳn là yếu tố bất lợi nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng cách. Việc thăm đồng thường xuyên, điều chỉnh dinh dưỡng linh hoạt và chủ động trong giai đoạn làm đòng sẽ giúp bà con giữ vững năng suất và chất lượng lúa.

____________

Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng sản phẩm ngày càng nhiều của nhà nông, Công ty CP BiocropSciences Việt Nam cần hợp tác với anh chị là nhà phân phối, đại lý vui lòng liên hệ: 0866 68 39 68

CÔNG TY CP BIOCROPSCIENCES VIỆT NAM

Kỹ thuật: 0768 868 999

Kinh doanh: 0866 68 39 68