Trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, cử ôm bắp - trổ xẹt được xem là thời điểm then chốt, có ý nghĩa quyết định đến năng suất và chất lượng hạt. Đây là giai đoạn cây lúa chuyển từ hoàn thiện cấu trúc bông sang trổ và thụ phấn, vì vậy mọi tác động liên quan đến dinh dưỡng, nước tưới, điều kiện môi trường và sâu bệnh đều ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hạt, tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng hạt sau thu hoạch.
Thực tế cho thấy, không ít ruộng lúa khi bước vào trổ lại gặp tình trạng trổ không đồng loạt, bông ngắn, nhiều hạt lép. Việc áp dụng đúng kỹ thuật ở thời điểm này chính sẽ góp phần giúp lúa trổ đều, bông to và hạn chế rủi ro lép hạt.
Nhận biết giai đoạn lúa ôm bắp - trổ xẹt
Giai đoạn ôm bắp là thời điểm đòng lúa đã hình thành rõ ràng bên trong thân nhưng chưa trổ ra ngoài. Quan sát ngoài đồng có thể nhận thấy thân lúa bắt đầu phình to, sờ vào có cảm giác cứng và chắc; lá đòng vươn thẳng, màu xanh ổn định; cây hầu như không còn đẻ nhánh mới mà tập trung dinh dưỡng để nuôi đòng. Đây là giai đoạn hoàn thiện cấu trúc bông, bao gồm số nhánh gié và số hoa đã được hình thành từ trước.
Khi chuyển sang giai đoạn trổ xẹt, đòng lúa bắt đầu nhú ra khỏi bẹ lá đòng, đầu bông có thể hé nhẹ ở lá trên cùng. Từ thời điểm này, quá trình trổ bông và thụ phấn diễn ra liên tục, rất nhạy cảm với các yếu tố bất lợi từ môi trường và kỹ thuật canh tác.
Vì sao giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt quyết định năng suất lúa?
Năng suất lúa là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó số hạt trên bông được quyết định chủ yếu từ giai đoạn phân hóa đòng. Giai đoạn ôm bắp đóng vai trò hoàn thiện cấu trúc bông và tạo điều kiện thuận lợi để bông lúa trổ đồng loạt, trong khi giai đoạn trổ và sau trổ ảnh hưởng mạnh đến tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng hạt.
Nếu trong giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt, cây lúa bị thiếu dinh dưỡng, gặp stress do ruộng khô hạn hoặc ngập sâu kéo dài, hay bị sâu bệnh gây hại, quá trình trổ và thụ phấn sẽ bị gián đoạn. Hệ quả là giảm số hạt chắc tăng tỷ lệ lép sinh lý và làm giảm năng suất. Ngược lại, những ruộng được chăm sóc tốt thường trổ tập trung, bông dài, nhiều hạt, hạt vào chắc, sáng, nặng ký.
Nhu cầu dinh dưỡng của lúa giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt
Ở giai đoạn này, việc cân đối dinh dưỡng rất quan trọng. Cây lúa chỉ cần lượng đạm vừa đủ để nuôi đòng. Bón dư đạm dễ làm lúa xanh rậm, thân mềm, dễ đổ ngã, kéo dài thời gian trổ và làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh đạo ôn, đặc biệt là đạo ôn cổ bông.
Kali là yếu tố có vai trò then chốt trong giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt. Kali giúp tăng cường vận chuyển và phân bố dinh dưỡng vào đòng, hỗ trợ bông lúa phát triển hoàn chỉnh, giúp lúa chắc hạt, nặng ký đồng thời tăng độ cứng cây, hạn chế đổ ngã.
Bên cạnh NPK, cây lúa còn cần được cung cấp đầy đủ các nguyên tố trung - vi lượng trong giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt. Kẽm tham gia vào hoạt động của enzyme và hormone sinh trưởng, góp phần hỗ trợ phân hóa hoa và nâng cao sức sống hạt phấn. Bo giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành cơ quan sinh sản, giúp tăng khả năng thụ phấn và hạn chế lép hạt. Canxi giúp ổn định cấu trúc tế bào, giảm rối loạn sinh lý khi lúa bước vào trổ bông. Trong khi đó, silic góp phần làm cứng cây, nâng cao khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi. Thiếu các yếu tố này thường khó nhận biết sớm, nhưng hậu quả sẽ thể hiện rõ khi lúa trổ và vào chắc.
Quản lý nước trong giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt
Nước là điều kiện bắt buộc để cây lúa vận chuyển dinh dưỡng nuôi đòng và đảm bảo trổ thuận lợi. Cần duy trì mực nước ổn định khoảng 3 - 5 cm, tránh để ruộng khô hạn đột ngột hoặc ngập sâu kéo dài. Mực nước ổn định sẽ giúp giữ nhiệt độ ấm cho gốc lúa, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết lạnh hoặc biến động nhiệt độ ngày và đêm.
Những rủi ro thường gặp và biện pháp phòng tránh
Trổ không đều là hiện tượng phổ biến trong sản xuất, thường bắt nguồn từ bón phân không đồng đều, ruộng không bằng phẳng, tồn dư thuốc cỏ hoặc cây lúa đã chịu stress sinh lý ở giai đoạn trước. Ngoài ra, thời tiết lạnh hoặc âm u kéo dài trong thời điểm trổ cũng làm quá trình trổ kéo dài và tăng nguy cơ lép sinh lý.
Về sâu bệnh, cần đặc biệt lưu ý sâu đục thân gây hại trực tiếp đòng lúa, rầy nâu làm suy cây và bệnh đạo ôn, nhất là đạo ôn cổ bông. Điều kiện thời tiết ẩm mát kết hợp ruộng dư đạm là môi trường thuận lợi để bệnh đạo ôn phát sinh, do đó cần thăm đồng thường xuyên và xử lý kịp thời ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Frusome 8SL - Giải pháp cho lúa giai đoạn ôm bắp - trổ xẹt
Frusome 8SL được mệnh danh là sức mạnh sinh dưỡng tự nhiên. Với hai hoạt chất DA-6 và 14-hydroxylated brassinosteroid, Frusome 8SL có thể sử dụng được cho nhiều giai đoạn của cây lúa. Ở giai đoạn ôm bắp và trổ lẹt xẹt, giải pháp có các công dụng nổi bật như:
Giai đoạn ôm bắp (7 - 10 ngày trước trổ)
-
Giúp kích thích giãn dài và phân chia tế bào, giúp tăng kích thước vỏ trấu, giúp hạt to hơn.
-
Huy động dinh dưỡng, tăng cường khả năng quang hợp, trao đổi chất, tập trung năng lượng để nuôi đòng.
-
Tăng cường khả năng chống chịu với điều kiện thời tiết bất lợi (nắng nóng, lạnh…).
Giai đoạn trổ lẹt xẹt (lúa trổ 5%)
-
Trổ thoát nhanh, đồng loạt: Tăng cường sự phân chia tế bào giúp bông lúa vươn dài và trổ thoát nhanh ra khỏi bẹ lá, hạn chế sự “nghẹn đòng”.
-
Tăng tỷ lệ thụ phấn: Tăng cường sức sống của hạt phấn, giúp quá trình thụ phấn - thụ tinh diễn ra thuận lợi hơn, giảm tỷ lệ lép sinh lý.
-
Chống sốc giai đoạn trổ: Bảo vệ quá trình trổ bông và thụ phấn trước các điều kiện thời tiết bất lợi như nhiệt độ cao (gây chết hạt phấn) hoặc quá lạnh (gây chậm trổ).
Với liều lượng 1 chai cho 1,5 - 2 ha, Frusome 8SL có thể là trợ thủ đắc lực giúp tối ưu năng suất cho ruộng lúa của nhà nông.
Kết luận
Giai đoạn lúa ôm bắp - trổ xẹt có vai trò quan trọng trong việc quyết định đến năng suất và chất lượng hạt. Chăm sóc đúng kỹ thuật ở giai đoạn này chính là nền tảng để lúa trổ bông thuận lợi và vào chắc sau đó.
Để lúa trổ đều, bông to và hạn chế lép hạt, nhà nông cần quản lý dinh dưỡng cân đối, tránh dư đạm, chú trọng kali và trung - vi lượng; duy trì mực nước ổn định, không để ruộng bị stress; đồng thời thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm và phòng trừ sâu bệnh kịp thời. Bên cạnh đó, việc bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng cũng góp phần giúp ổn định năng suất lúa.
____________________
Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng sản phẩm ngày càng nhiều của nhà nông, Công ty CP BiocropSciences Việt Nam cần hợp tác với anh chị là nhà phân phối, đại lý vui lòng liên hệ: 0866 68 39 68
CÔNG TY CP BIOCROPSCIENCES VIỆT NAM
Kỹ thuật: 0768 868 999
Kinh doanh: 0866 68 39 68
